تاریخ تمدن یزد ؛ انسان یزدی ، مردم و جامعه یزد (3)

 

تاریخ تمدن یزد ؛ انسان یزدی ، مردم و جامعه یزد (3) 

اقتصادی :

در هزارسال قبل از این ، اکثر قریب به اتفاق شهرهای ایران ، که چندان از پایه ی روستائی خود دور نشده بوده اند بر اساس کشاورزی بوده است . امٌا اینکه ابومنصور علاء الدوله به ملکشاه پیام داده است که «قصبه یزد به من ده که در آنجا ساکن باشم » به این معنی نیست که یزد همچنان تقریبا" یک روستا بوده است ؛ بلکه قصبه به معنی مرکز یک ولایت ( = بخشی از یک ایالت ) ، یا در هرحال مرکز سیاسی – اداری – شهری یک ناحیه بوده است .

با این وجود و بنا به آنچه که در تاریخ آمده است یزد آن زمان را میتوان بیشتر « مجموعه ای بهم پیوسته ، یا تقریبا" به هم پیوسته از ده ( روستا ) ها تصور کرد که گرچه مسلما" دارای دارالحکومه ، مساجد و بازارچه هائی بوده اند امٌا فاقد مسجد جامع و بازاری بزرگ مینموده اند ؛ و همچنان بیشتر بر کشاورزی ، و آن نیز با آب قنات ، اتکاء داشته اند .

در زمان کاکویان ؛ و پس از آنکه علاء الدوله و همراهان کثیرش به یزد مهاجرت کردند :

قنات

کیا نرسو قناتی جاری کرد – مشهور به قنات نرسو آباد ، و ده نرسو آباد بساخت .

و ابو یعقوب قناتی موسوم به یعقوبی ، و ده یعقوبی بساخت .

خواجه صواب قنات « صواب » جاری کرد و تمام شهر یزد به آن آب مستفید می شدند و در بیشتر عمارات یزد آن آب صواب جاری بود .

دو کنیزک ، ابر و مبارکه دو قنات متصل به هم جاری کردند مشهور به « ابر – و – مبارکه » .

موضوعی که به ندرت می توان در تاریخ دید ولیکن وجود داشته است ؛ پاکنه و حوض است .

باغ ها ی میوه جات شاید نخستین یا از نخستین بنگاههای اقتصادی یزد باشند . کشتزارها نیز با دوامی کمتر در این ردیف اند ؛ مگر بوستان ها که احتمالا" نقش زیباسازی و تزئینی داشته اند .

از محصولات باغی آن زمان که لابد از صادرات یزد نیز بوده اند انار ، سنجد و قاعدتا" خشکبار می باشند .

مجموعه این عناصر مقتضی ساخت « ده » بوده است که به تدریج به مرکز یزد پیوسته شهر یزد را تشکیل داده اند .

/ 0 نظر / 45 بازدید